دعوت ازآقای زاهری باحضورپدران




بررسی اثر بخشی نماز در ارتقای بهداشت روان خانواده ها
طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی، سلامت، حالت تندرستی کامل جسمانی، روانی و اجتماعی است و نه صرفاً فقدان ضعف یا بیماری. از دیدگاه الگوی زیستی، روانی و اجتماعی سلامت چیزی است که فرد از طریق توجه به نیازهای زیست شناختی، روحی، روانی و اجتماعی آن را به دست می آورد. امروزه بر همگان روشن است که تأمین نیازهای روانی و عاطفی در گرو معنویت و دین نهفته است.
انسان ها به آرامش و سلامت روانی نیاز دارند، زیرا در سایه آرامش می توانند به رشد و کمال، اهداف عالی و سجایای اخلاقی برسند. از سویی دیگر، سلامت روانی در گرو جلوگیری از علل و عوامل شرایط تنش زا نهفته است. به یقین می توان گفت آرامش روانی و عاطفی مهم ترین نیاز روزافزون همه انسان ها در گستره جهان است. زیرا غالب افراد در دنیای امروز به ویژه در غرب از ناامنی روانی، اضطراب و افسردگی رنج می برند و اگر انسان در پی درمان واقعی خویش است باید خودفریبی نکرده و در پی راه حل های بیهوده نباشد. اگر به ریشه های بیماری های روانی جامعه دقت کنیم، به یکی از علل آن یعنی ضعیف بودن ارتباط انسان ها با خدا می رسیم.
اکنون دیدگاه «زیستی، روانی و اجتماعی» دیدگاه نظری برجسته ای است که فرض اساسی آن تأثیر متقابل عوامل زیست شناختی، روان شناختی، معنوی و اجتماعی در تعیین سلامت و بیماری است. این الگو، محور زمینه روبه رشد روان شناسی سلامت و دین است که بر مراقبت از سلامت با تأکید بر انجام فرایض دینی نظیر نماز و ارتقای آن تمرکز کرده است.
اجرای عوامل و فرایض دینی از جمله نماز علاوه بر این که احساسات معنوی انسان را تحریک می کند موجب کاهش ناملایمات و ناراحتی های روزمره می شود. به طور کلی زمانی سطح سلامت در یک خانواده بالاو بهینه است که همه ابعاد سلامت یکپارچه اند و با هم کار می کنند. بدین ترتیب محیط شخصی (کار، خانواده و اجتماع) و ابعاد معنوی، جسمانی، هوشی و اجتماعی برای ایجاد تعادل، با یکدیگر هماهنگ می شوند.
نماز یک روش زندگی و سیره فراگیری است که اخلاق، ارزش ها و فضایل رفتاری را دربرمی گیرد. از این طریق است که فرد مؤمن به نماز با برون ریزی هیجانی خود و با تخلیه از همه ناپاکی ها و افکار منفی گام به سوی پالایش روانی خود برمی دارد. پالایش روانی یک نتیجه مشخص دارد و آن سلامت روحی و روانی فرد است. این جهت گیری معنوی می تواند آثار گسترده ای در وحدت دادن به شاکله خانواده داشته باشد.
نتایج تحقیقات فراوان نشان می دهد که انجام اعمال و فرایض دینی در کاهش تنش ها و تأملات روزمره و تأمین سلامت و بهداشت روانی افراد مؤثر است.
می دانیم هر انسانی با هر مسلکی در هنگام بروز مشکلات روزمره رابطه خود و خدا را تقویت می کند در مطالعه که از سوی پارگامنت انجام شد، نتایج نشان داد دین نقش مهمی در رویارویی با مشکلات روزمره دارد و می تواند اثرات بحران های شدید زندگی را تعدیل کند. از نظر وی افراد متدین برای مقابله با مشکلات به خوبی از دین و فرایض دینی استفاده می کنند. پس مهمترین تأثیری که دین برای مقابله با مشکلات دارد، نقش آن در کاهش فشار روانی و تأمین سلامت روانی خانواده ها است. امروزه بسیاری از روان شناسان دریافته اند که دعا، نماز و داشتن یک ایمان محکم به دین، اضطراب، افسردگی، نگرانی، تشویق و ترس را که زمینه ساز بسیاری از بیماری هاست برطرف می کند: «الابذکر الله تطمئن القلوب».
کلمه نماز نشان می دهد که رابطه ای میان انسان و پروردگارش وجوددارد. وقوف خاشعانه و خاضعانه انسان در نماز، در برابر خداوند متعال به او نیرویی معنوی می بخشد که حس صفای روحی و آرامش قلبی، امنیت روانی وسلامت روانی را در او پدید می آورد.
از آن جا که انسان در نماز با همه اعضای بدن و حواس خود متوجه خدا می شود و از همه اشتغالات و مشکلات زندگی روی برمی گرداند. به هیچ چیز جز خدا و آیات قرآن که در نماز به زبان می آورد فکر نمی کند.
همین حالت روی گردانی کامل از مشکلات زندگی و نیندیشیدن به آن در میان نماز موجب آرامش روان و سلامت روانی می شود.
توماس هاسلیوپ پزشک معروف هلندی در این باره می گوید: «مهم ترین جواب آرام بخش که من در طول سال های متمادی تجربه و مهارتم در مسائل روانی به آن پی بردم، همین نماز است.
من به عنوان یک پزشک می گویم مهم ترین وسیله در آرامش روان که ضامن از بین بردن تنش ها و اضطراب ها و افسردگی های روزمره است و من تا کنون شناخته ام نماز است.»
حالت تمدد اعصاب و آرامش روانی ناشی از نماز انسان را از اضطراب و افسردگی که بیماران روانی همواره از آن رنج می برند رها می کند. زیرا چنین حالت هایی عموماً تا مدتی پس ازنماز در انسان باقی می ماند و ادامه می یابد.
تأثیر مهم نماز در کاهش اضطراب، افسردگی بیماران روانی و ایجاد سلامت روانی، شبیه تأثیر روان درمانی برخی از روان درمان گران معاصر برای درمان اضطراب و افسردگی بیماران روانی است. روان درمانگران معاصر از جمله ژوزف و لپه برای درمان اضطراب و افسردگی از روشی استفاده می کنند که به (منع متقابل) معروف است و به نام درمان از طریق آرام سازی مشهور است.
در این روش درمان گر می کوشد میان موارد اضطراب انگیز و واکنش مخالف اضطراب یعنی همان حالت آرامش روان، رابطه ایجاد کند.
تحقیقات متعدد روان شناسان نشان می دهد که حالت روانی انسان با آشکار کردن مشکلات در حضور یک دوست صمیمی یا درمان گر رو به بهبود می رود.
حال تصور کنید که همین انسان اگر مشکلات خود را با خدا بازگو کند و پس از نماز به مناجات با پروردگار و دعا به درگاه او طلب یاری بپردازد، حالت روانی او تا چه اندازه بهبود پیدا می کند. ملاحظه می شود که همان نتیجه ای که در یک روان درمانی مؤثر و موفق حاصل می شود، از نماز نیز به دست می آید، زیرا آن احساس امنیت و رهایی از اضطراب را که نماز در انسان ایجاد می کند، موجب آزاد شدن نیروی روانی او می شود که این آزادی ضامن ایجاد سلامت روان است. نیرویی که قبلاً در زنجیرهای اضطراب، نگرانی و افسردگی، مقید و زندانی بود.
در نتیجه انسان حالت نشاط و طراوت را در همه وجودش احساس می کند. همین رابطه معنوی انسان با پروردگار در طول نماز و دریافت نوعی فیض الهی یا بارقه روانی از خداوند متعال، موجب رهایی نیروهای معنوی مستقر در انسان می شود و عزمش را جزم، اراده اش را قوی و همتش را بلند می کند.و برای پذیرش علم و معرفت آماده تر و برای انجام کارهای بزرگ تواناتر می شود.
پزشک فرانسوی، الکسیس کارل ثابت کرد نماز موجب سلامت و نشاط روانی و معنوی مشخصی در خانواده ها می شود و همین حالت است که احتمالاً منجر به شفای سریع برخی از بیماران در زیارتگاه ها و معابد می شود. سیرل بوت نظریه ویلیام جیمز را درباره تأثیر نماز مورد تأکید قرار داده و گفته است: (ما به واسطه نماز وارد انبار بزرگی از نشاط عقلانی و سلامت روانی می شویم که در شرایط عادی یارای وصول به آن نیست).
راهكارهايي براي افزايش مهارت نوشتن يا درست نويسي
1- رونويسي دانش آموزان ازمطالبي كه به آنها علاقه دارند.
2- خواندن برنامه اي وهدفدار
3- بازنويسي با ايجاد تغييرات جزيي
4- نوشتن اگاهانه ازروي حافظه
5- نوشتن خودبه خودي وبدون تلاش فكري(تمرين هر چه مي خواهي بنويس)
راهبردهايي براي تقويت درست نويسي(هدف املا)
1- انجام تمرينات تقويت شنيداري(حافظه ي صوتي)
2- انجام تمرينات ديداري(حافظه ي بصري)
3- بهره گيري ازروش چند حسي(ديدن.شنيدن.لامسه.فهم كلمه.اداي كلمه وتصوير كلمه).انگشت نويسي درفضا.كارت هاي مخصوص نوشتن.گروه نويسي.ببين وبنويس.لغت نامه ي دانش آموز.نوشتن نفربه نفر.
روش آموزش وافزايش مهارت درست نويسي(فرنالد)
1- دادن اطمينان به دانش آموزان دراين باره كه اين روش موفقيتش راتضمين مي كند(اثررواني مثبت)
2- انتخاب كلمه اي توسط دانش آموز(براساس علاقه ي دانش آموز)
3- نوشتن كلمه توسط معلم روي كارتي10در15سانتي متري مقابل چشم دانش آموزوتلفظ كلمه توسط معلّم.
4- ردگيري انگشتي توسط دانش آموزان .تلفظ كلمه ونوشتن آن توسط دانش آموزان روي كاغذبه صورت فردي.
انواع املاهاي قابل اجرا دركلاس رابراي پربارتركردن اين درس.وايجادرقابت وانگيزه ي سالم دردانش آموزان.
1- كارتي:
معلم دانش آموزان راگروه بندي ميكندوبه هرگروه يك كارت كلمه مي دهد.دراين كارت كلمات زيادي نوشته شده اند كه ارزش املايي دارند.پس از مدت زمان مشخص.معلم كارتهاراجمع مي كند.سپس از گروه هامي خواهد.هرچه رادرذهن دارند داخل دفتراملاي گروهي بنويسند.درپايان يك نفر به نمايند گي ازگروه.كلمات نوشته شده دردفتررابلندمي خواند.
2- رقابتي:
فراگيران رابه چند گروه تقسيم مي كنيم وازآنهامي خواهيم درهرگروه اشكالات املايي خودرادرنظربگيرند.سپس با آن كلمات يك متن املا تهيه كنند.هر گروهي كه زودترمتن راآماده سازد نماينده اي تعيين مي كند تا متن را براي تمام دانش آموزان بگويد.
3-بي صدا:
اين نوع املارابه صورت لب خواني(كتابها)ياباصداي بسيارپايين براي دانش آموزان مي خوانيم.لازم به ذكراست كه متن املا بايد كوتاه باشد.
4-تصويري:
چندتصوير ازكلماتي كه ارزش املايي دارند را روي تخته مي چسبانيم وازدانش آموزان مي خواهيم در مدت معين شده نام آن تصاوير را دردفترشان بنويسند.بااين روش.ضمن اين كه در مي يابيم دانش آموزان نام ومعني كدام يك ازشكل ها رانمي دانند متوجه مي شويم كه آن ها درنوشتن كدام حرف يا كلمه مشكل دارند.
5-پركردني:
معلّم باهمكاري دانش آموزان يك كلمه ي مشكل درس راانتخاب مي كند .سپس به تعداد حروف آن كلمه يك جدول روي تخته مي كشد.بعدازبچه هامي خواهدكه حرفي رابه صورت تصادفي بگويند.اگرحرف گفته شده درجدول جاي داشت.يك امتياز به فراگيرمي دهدوحرف رادرجاي مناسبش مي نويسداين روش ادامه مي يابدتاجدول كامل شود.
6-پنهان:
به شكل جاي خالي اجرا مي شود.ابتداجمله اي روي تخته مي نويسيم كه درآن جاي يك كلمه خالي است.سپس چندتصويركنارجاي خالي مي چسبانيم.دانش آموزان بايد نام تصوير مناسب رادرجاي خالي بنويسند.
7-املاي ذهني:
معلم ازچندروز قبل به فراگيران مي گويد بخشي ازدرس رابخوانند.سپس درساعت املاازآن ها مي خواهديك بارديگرمتن رابادقت بخوانندودرنهايت كتاب ها راببندند.حالا فراگيران بايد هرچه رادرذهن دارند.بارعايت تمام علايم ونشانه ها.دردفترشان بنويسند.متن انتخابي.بايدبسياركوتاه باشد.
8-كامل كردني:
ابتدامتن راتهيه وپس ازتكثيربه تعداددانش آموزان آن رادراختيارآن ها قرارمي دهيم(دراين متن كلماتي راكه ارزش املايي دارند.نمي نويسيم وجايشان راخالي مي گذاريم)سپس ازبچه ها مي خواهيم
به متني كه دراختياردارند بادقت نگاه كنند وهنگام قرايت متن توسط معلم.فقط جاهاي خالي راپركنند.
9--تركيبي: بعدازاين كه دانش آموزان دوياچند درس راخواندند .مي توانند براساس كلمات آن درس ها جمله هاي جديدي بسازند وآن هارا به دانش آموزان املابگويند
-راهبردهاي ديگري هم براي رفع ضعف املايي فراگيران وجوددارد:
ازجمله انتخاب متن هاي خنده داروفكاهي كمك زيادي دررفع اين مشكل مي نمايد.
مانند:كرم شب تاب درهنگام شب چراغ هاي خودراروشن مي كندتاخرگوش هويج هارا پيداكندوحلزون به راحتي ازگلهاوبوته هاي نازك وظريف بالارود!
وياجاجول نظم رارعايت نمي كند.مادرباچوب كبريت دامن مي دوزد!وياآشغال ها ازكيسه ي زباله فرارمي كنند....
اين نوع ديكته،علاوه براين كه شيوه اي است براي پرورش ذوق ادبي وخلاقيّت،باعث مي شوددانش آموزان ازشنيدن ونوشتن متن آن لذّت ببرندوبخندند.اضطراب وترس فراگيران كاهش مي يابد،روابط وجوعاطفي مثبت دركلاس درس به وجود آيد وبچه ها به ديكته علاقمند شوند.
مثبت انديشي دراملا راهبردديگري است كه دراين زمينه مي تواند موثرباشد.دركلاس مادانش آموزاني وجوددارندكه دريك متن املا بيشتر كلمات را اشتباه مي نويسند.بيشترهمكاران ارجمند ، موقع تصحيح اين گونه املاهاازعباراتي همچون(عير قابل اصلاح)استفاده مي نمايند.درحاليكه مي توان باخط كشيدن دور كلمات صحيح واختصاص دادن نمره ي 10ومثبت انديشي اورادرمسيررشدقراردهيم.
البته هزاران تجربه ي ارزشمندي دراين زمينه وجوددارد كه همكاران محترم پايه ي سوم ابتدايي مي تواننداين تجارب ارزنده را دراختياردبيرخانه وسايرهمكاران قراردهند.تاانتقال تجارب سازنده صورت گيرد.
اگربه دنبال منابع خواندني براي افزايش اطلاعات ودانش حرفه اي خوددرزمينه ي املاي فارسي هستيد،مواردذيل توصيه مي گردد:
آموزش املابه شيوه ي بازي ومسابقه دركلاس درس:
آموزش ازطريق بازي ،فرايندياددهي ويادگيري را سريع وآسان مي كند.پس بهتراست ،همكارن گرامي درامرتدريس ازاين شيوه ي موثر استفاده نمايند.چند نمونه ازبازي هايي راكه دربرطرف كردن ضعف املايي دانش آموزان كمك مي كنند راذيلا بررسي مي كنيم:
روش كار: دركلاس يا حياط مدرسه جدول حروف الفبا رابه شكل هاي دلخواه نقاشي مي كنيم.مثلابه شكل دايره يا مارپيچ ويا به شكل جدول معمولي.
1- فراگيرنده راتشويق مي كنيم تاحرفي را كه روي تخته كلاس يا روي دايره ي رسم شده درحياط مي بيند، مثلاحرف(ص)پيدا كند وروي آن بايستد (تقويت حافظه ي ديداري)
2- معلم اسم حرفي يا حروفي ازالفباراتلفظ مي كند.فراگيرنده ضمن پيداكردن آن حرف در جدول،روي آن مي ايستد(تقويت حساسيت شنوايي)
3- فراگيرنده چندحرف ازحروف الفبا راپشت سرهم مي شنود.سپس بايدبه ترتيبي كه شنيده است،روي آن حروف حركت كند.(تقويت حافظه ي شنوايي وتوالي شنوايي)
4- يكي ازفراگيران آرام آرام روي حروف راه مي رود.دانش آموزان ديگر،اسم آن حروف را تكرار مي كنند (شناخت حروف ازطريق حافظه ي بصري)
5- كلمات مشكل درس براي دانش آموزان ديكته مي شود.مثلادرموردكلمه ي (مخصوص) فراگيرنده روي حروف سازنده ي آن به ترتيب حركت مي كند وساير دانش آموزان صحت آنرا تاييد مي كنند.(استفاده از الگوي قضاوت عملكرد روي شاگرداني كه تاييد مي كنند ونوشتن املاي كلمات باراي فراگيرنده اي كه روي حروف كلمه حركت مي كند.)
6- معني ومفهوم كلمات مشكل درس گفته مي شودوفراگيرنده شكل صحيح كلمه را مي نويسد. مثلا املاومعني كلمه ي وسيع راروي دايره يا جدول مشخص كنيد(معني و املاي لغات)
روش بازي ديگر دراملا:
آموزگارپس ازتدريس درس جديد بخوانيم،كلمات مشكلي راكه ازلحاظ تلفظ،حروف به هم شبه هستند،مانندL(ق-غ)،(ز-ظ-ض- ذ)،و....وياحروفي راكه هنگام نوشته شدن دراول،آخرووسط كلمه ، شكلشان تغييرمي كند،علامت مي زند ودرگروه هاي چندتايي،روي نخته مي نويسد)طبق نمونه هاي داده شده) منت....ر - مري.... - زل.....له
س-ظ-ز-ض – ط
ب....-ار –نام..... - .....لو(انواع ه)
سپس دانش آموزاني را كه درنوشتن املا مشكل دارند،جدا مي كندوبه عنوان مسابقه ازهركدام مي خواهد،واژه هاي گروه خودرا بخوانندوحروف موردنظررادرجاي خالي بنويسد.برنده كسي است كه درزمان كم تر،كلمات درست تر بيشتري بنويسد.
نتيجه:
- دانش آموزمي داندكه بعدازخواندن درس جديد،مسابقه وبازي اجراخواهدشد،بنابراين ضمن خواندن درس سعي مي كند بادقّت كلمات جديد را بياموزد.
- روي كلمات داراي صداهاي شبيه به هم ،بيشتردقّت مي كند.
- چون صداها وحروف هم مخرج، باگچ ياماژيك رنگي نوشته مي شود،تمركزدانش آموزان برآن هابيشترخواهدبود.
- آموزش املادرمحيطي شادوبه شيوه ي بازي،دفعات تكرار غيرضروري درس راكم مي كند.
- يادگيري ماندگارتر مي شود،چون تشويق دركاراست.


